Nieuwjaar: 3 Aandachtspunten om “goede voornemens” ook ècht te laten gebeuren

Fireworks at Disneyworld.

Fireworks @ Disneyland

We zijn er weer bijna: 31 december om 23:59 ademen we nog eens goed in om al onze goede voornemens voor het volgend jaar op te lepelen. Vol goede moed, of voor sommigen al met een beetje smalende achterdocht, laten we een rijtje woorden uit onze mond komen die ons zelf een erg goed gevoel geven als we ze uit aan het spreken zijn. We begrijpen niet altijd zo goed waarom onze omgeving zo minzaam staat te glimlachen. “Dat ben ik ècht van plan!” zeggen we nog.

…en dat gelooft ook iedereen, dat je dat van plan bent. Het lijstje lijkt alleen zo op het lijstje van vorig jaar…

Dit probleem kan je natuurlijk makkelijk oplossen door ervoor te zorgen dat je ieder jaar oud-en-nieuw met mensen viert die je vorig jaar nog niet kende, òf je kunt iets veranderen aan jouw lijstje met goede voornemens.
Daarbij helpt het om de volgende punten in het achterhoofd te houden bij het uitspreken van onze goede voornemens:

  • procesdoelen en musturbatie
  • positief denken *zucht*
  • mild zonder slap te zijn

—–

1 – Einddoelen hebben minder kans van slagen dan proces doelen

Volgend jaar ga ik méér sporten is niet alleen bijster vaag geformuleerd (“meer” dan wat?) maar het grootste nadeel van deze manier van doelen stellen is dat het een einddoel is. Het zegt niks over de weg die je kiest om af te gaan leggen om dat doel te bereieken.Het zegt niets over het proces dat je kiest om er te komen: Ik ga dat bereiken door (bij voorbeeld) “elke week te voetballen/ hard te lopen/ minstens één keer naar m’n werk te fietsen i.p.v. de auto”. Het is veel verstandiger om na te denken over jouw manier waarop jij jouw einddoelen wilt gaan bereiken. En dan vervolgens niet te lang kwijlend naar het einddoel blijven kijken dat daardoor alleen maar verder weg lijkt te raken. Nee, kijk vervolgens naar de procesdoelen. Onderzoek de stappen die je onderweg gaat zetten om in ieder geval in de richting van dat einddoel te bewegen, waar je tevreden over kunt zijn, zelfs als je misschien dat einddoel niet helemaal, of op een andere manier bereikt.

Je komt verder met procesdoelen dan met einddoelen.

A – Musturbatie

“ik moet afvallen!” …
Da’s gewoon niet waar, je moet namelijk helemaal niks. Je kan je gewicht hetzelde houden, je kan verder aankomen of juist niet, kan allemaal. Nogmaals, Je moet helemaal niks. Het gaat er ook niet om om de dingen die jij zou moeten. Het gaat er om om de dingen die jij wilt!. Doelen die niet echt van jezelf zijn komen namelijk zelden verder dan de plannen-fase…

Wat wil je nou eigenlijk zelf als doel. Waar wordt jij nou werkelijk gelukkig van?

“Musturbatie” is een term van Albert Ellis, een psychotherapeut en gronlegger van de cognitieve psychotherapie, die het opvoel dat zijn klanten zo vaak van alles moesten van zichzelf en alleen daarom al hun doelen niet bereikent. “Musturbatie” als woord is natuurlijk geleend van “masturbatie” want het geeft natuurlijk even een erg lekker gevoel omdat je zegt dat je iets zou moeten kunnen doen door het alleen maar te willen. Maar ik vrees dat daarvoor vaak wel meer nodig is en dat begint bij de vraag wat jij daadwerkelijk wilt bereiken komend jaar.

2 – Positief denken … met mate!

Je kan geen coaching gesprek meer voeren tegenwoordig of er begint niet iemand te blaten over “je moet gewoon positief denken”. Behalve dat het nog helemaal niet zo ‘gewoon’ is om op kritische momenten positief te blijven denken, er is nog een véél groter probleem. Niks mis met positief denken maar dan wel met mate. De meeste mensen komen juist in de problemen doordat zij veel en véél te positief denken!
Verbaast deze opmerking je? Een paar voorbeeldjes misschien?

A – Rooskleurige fantasieën

“Ik wil weer in mijn oude bikini deze zomervakantie (lees: 35 kilo afvallen)”… Behalve dat het dus weer een einddoel is, het is ook nogal rooskleurig in 5 maanden. Dan kan je beter zeggen, als je de afgelopen 5 jaar ieder jaar 5 kilo bent aangekomen, ik wil aan het begin van de zomer 10 kilo zijn afgevallen, als je dat vasthoudt en je doet de tweede helft van het jaar de dingen waardoor je die winst vasthoudt dan pas je over een paar jaar die bikini weer… Als je dat ding nog wilt dragen want hij is nou al uit de mode.

Of neem nou: “ik moet volgend jaar gewoon minder drinken/ slikken/ spuiten/ roken/ gokken…” Wou je werkelijk zeggen dat jij het afgelopen jaar precies hebt bijgehouden hoeveel je hebt gebruikt en dat je volgend jaar om deze tijd tevreden bent als het twee eenheden minder zijn? Wou je werkelijk zeggen (als je dergelijke doelen stelt dan doe je dat vast niet zonder een reden) dat het gebruik werkelijk uit de hand is gelopen alleen maar omdat er zo veel feestjes of toevalligheeden waren waardoor uitgerekend dit jaar het gebruik ineens toevallig uit de hand liep? Of kan het misschien zijn dat er problemen of gevoelens waren waardoor je koos voor een ‘oplossing’ die de neiging heeft om als vicieuze cirkel zijn eigen probleem te vormen. Dan is het nogal optimistisch om te denken dat je “gewoon” minder kunt gebruiken. Dan moet je er waarschijnlijk wel wat speciaals voor doen. Misschien moet je januari eens gebruiken om in kaart te brengen waarom en wanneer je eigenlijk drinkt/ slikt/ spuit/ rookt/ gokt/ snoept. Misschien kan je na die stap dan in februari en maart eens gaan proberen of je dat ‘gewoon’ in de hand kunt gaan houden of dat je moet besluiten om dat ècht alléén nog maar in de weekends te doen. Misschien kan je dan op 1 april (zonder grappen) beslissen wat de beste stappen zijn om een manier van leven en van (al-dan-niet) gebruiken te leven waar jij echt een gelukkig mens van wordt.

Kleine stappen: gauw thuis – Grote steppen: plat op je gezicht!

B – De onhaalbaarheid van niet-doelen

We hebben bijvoorbeeld ook een erg overschatte fantasie over, wat ik altijd maar noem, “niet-doelen”. We geloven echt dat we kunnen besluiten om dingen ineens niet meer te doen die we soms jarenlang regelmatig gedaan hebben.
Volgend jaar ga ik niet meer roken, niet meer uitstellen, niet meer de rommel laten oplopen. Maar je kan iets niet zo maar vervangen door niets. Wat was het nut van het uitstellen, het roken, het oplopen. Was je te moe voor de confronatie, of had je er niet voldoende conditie voor om het aan te kunnen? Was je te depressief, uitgeput, angstig om de dingen uit te spreken of was je te boos, teleurgesteld, verdrietig om de wensen uit te spreken. Moest je het alleen kunnen of vond je dat je het alleen toch niet aankon?
Het werkt bijna nooit om je voor te stellen dat je “niet meer”… “Wat wèl is de vraag”. Wanneer je wilt dat er iets niet gebeurt, wat ga je dan wèl doen om ervoor te zorgen dat er niet meer gebeurt wat je niet wilt.

er zijn 5 miljoen manieren om mìs te schieten, er is er maar één om echt raak te schieten.

*blasé: “niet-drinken is zóóó verslavingszorg negentiennegenennegentig…”*

C – Teleurstelling is een killer

Één van de grootste probleemen van te veel optimisme is het gevoel dat er ongewtijfeld aan vast hangt als er niet ebeurt wat we verwacht hadden in ons optimisme: Teleurstelling…

En we weten allemaal onze reactie op het gevoel van teleurstelling want de kans is 95% dat je behoort in één van de volgende twee kampen.

  • Òfwel je hoort bij de mensen die bozig reageren op hun teleurgestelde verachting en met een bozig puberale “fuck it!” gooi je de kont tegen de krib. En dan weet je nog wel een manier m met die teleurstelling om te gaan: “dan maar helemaa!” Dus die fles die je nog niet open had willen maken die wordt na 1 glas dan ook maar verder in één keer achterover gelsagen. Het tweede koekje dat niet de bedoeling was wordt gevolgd door de rest van het pakje dat je dan maar zo’n beetje in één keer naar binnen schuift. Boosheid als reactie op teleurstelling…
  • Òfwel je hoort bij het kant van de mensen die verdrietig/depressief reageren op teleurstelling en raad eens wat? Dan wéét je nog wel een manier om jezelf te troosten bij dat verdriet. Precies die ja…

3 – Mild zijn zonder slap te worden

Ofwel je hoort bij de mensen die wijs met zichzelf omgaan en gaat horen bij de groep mensen die hun teleurstelling slikken en toch genoeg van zichzelf blijven houden om te gaan/blijven doen wat effect heeft.

Op de één of andere manier is het voor ons heel lastig om op een milde manier stevig te blijven voor onszelf. Als we aardig worden voor onszelf san worden we gelijk een beetje weke, slappe figuurtjes die alles maar goed vinden, overal maar “ja” tegen zeggen. Plannen zonder verantwoordelijkheid voor zelfwaardering, fouten maken zonder consequenties. Het lijkt de politiek van 2011 wel.
Dat is niet de aardig die ik bedoel. Ik bedoel een opbouwende manier van aardig waar bijvoorbeeld grenzen en verantwoordelijkheden serieus genomen worden.

A – Wat zijn de momenten waarop je actief wordt.

Zo denken we vaak niet over de momenten waarop we moeten starten met nieuw gedrag. We zullen er toch niet de helke dag aan gaan denken dat we een nieuw doel hebben dir jaar. Het is veel te optimistisch om dat van jezelf te verwachten want mensen leven namelijk voor het grootste deel voornamelijk volautomatisch. Er gebeurt iets, daardoor doe ik iets (waardoor er weer iets nieuws gebeurt zodat ik volsutomatisch…) Daar kunnen we wel anders over denken maar dat betekent niet dat we gelijk hebben. Als we mild zijn naar onszelf dan begrijpen we dat we net als de rest van de mensheid rondlopen op basis van ingesleten procedures en automatische reacties, waardoor het heel lastig is om iets anders te laten gebeuren dan vorig jaar. Dan gaan we daar gewoon (sic) rekening mee houden in de planning.

Een actieve houding is daarmee dus ineens pro-actief. Dan weet je wanneer je hoe in actie wilt komen. Daarbij komen altijd onderwerpen aan bod als:

  • ToDo-lijst en Agenda planning
  • Automatiscmen knopen
  • Schaamte en Schuld,Adrquate trots en (zelf)Belinging

B – discipline (een liefdevolle trap onder je kont)

Jezelf op je kop geven omdat je in bepaalde situaties op een bepaalde manier reageer, dat heeft niet zo veel zin. Sterker nog, dat is vaak eigenlijk alleen maar een truukje om stiekem het idee vast te kunnen houden dat je het eigenlijk wel zou kunnen als je maar genoeg zou kunnen willen. Anders zou je toch niet boos worden. Op een kleuter ben je ook niet boos als hij niet kan fietsen. Boos zijn is daarom eigenlijk vaak makkelijker en op een vreemde manier zelfs ‘optimistischer’ dan realistisch onder ogen zien dat je misschien toch niet zo de baas bent van jouw automatismen en dat er door jou, net als door de rest van de wereld, dingen wel gedaan zullen moeten worden om ervoor te zorgen dat je dingen niet meer doet, volgend jaar, dingen die moeten worden geoefend, bijvoorbeeld.
Het is meestal eigenlijk een stuk milder èn realistischer om toe te geven dat je iets nog niet kunt omdat je het eerst nog even zult moeten oefenen of dat je hulp zult moeten vragen bij iemand die daar meer kaas van heeft gegeten, professioneel of uit eigen ervaring. Als je dat doet is er eigenlijk geen echte reden waarom jij niet zou kunnen bereiken wat jouw echte goede voornemens zijn.
Of het zou gebrek aan discipline moeten zijn. Ga dan niet lopen schreeuwen (da’s eerder machtsuitoefening dan discipline opleggen) maar wees mild op zo’n manier dat je jezelf de rust gunt die je nodig hebt om te kunnen presteren en dat je jezelf de discipline gunt die je nodig hebt om nieuwe dingen te kunnen leren. Niet omdat je niet de moeite waard bent als je het niet kunt maar omdat je de wel moeite waard bent om nieuwe dingen te leren.

Ik wens je een goed nieuw jaar met een paar goede voornemens en een hoop plezier.

—–

Dit bericht werd geplaatst in psycho-educatie en getagged , , , door HansWest . Bookmark de permalink .

Over HansWest

Sinds ruim een kwart eeuw werkzaam als therapeut / supervisor. Gespecialiseerd in behandeling van controleverlies door verslavingen. Ik ben niet bezig met veroordeling van taboes. Ieder maakt de keuzes zoals hij/zij wil. Het draait erom dat we samen die keuzes zo maken dat je een gelukkig mens bent. Het is aan mij om daar helder en praktisch uitleg over te geven en je te helpen bij het zetten van stappen, het is aan jou om de stappen te zetten. Samenwerking staat voorop.

Geef hier jouw reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.