Schuldgevoel en Schaamte door #verslaving

Gevoelens die horen bij gebruik en uitglijers door verslaving

Weight Lifting

Weight Lifting (Photo credit: mjzitek)

Bij een uitglijer of een terugval staan gelijk de “SS” van ons gevoelsleven op de hoek: Schuld & Schaamte

Laten we beginnen bij “schaamte”
Als je meegaat in het idee van jan-met-de-pet dat verslaving een uiting is van zwakte, en je maakt een uitglijder, dan ben je dus ineens een zwakkeling en dan is schaamte terecht.

En da’s best een aantrekkelijk idee voor veel mensen met een verslaving want ach: “dan was het gewoon een op zichzelf staand momentje van zwakte”, dan ben je in ieder geval niet “ziek” (en die schaamte… daar is best wel wat aan te doen)😉

schaamte door verslaving

Vervelend is alleen dat de emotie schaamte als  “richting heeft”: de grond in / naar beneden / down / naar het gat in de grond waarin ik weg wil kruipen zodat niemand mij ooit nog ziet, en zodat ik vooral mij zelf niet zie in de spiegel of zelfs maar in een winkelruit. Bij schaamte hoort depressie en opsluiten.
Het gevoel van bestaansrecht verdwijnt en het gevoel dat je de moeite waard zou zijn om ook inderdaad moeite voor te doen, dat verdampt als drinkwater in de woestijn.

De kans dat je voor jezelf gaat doen wat nodig is wordt kleiner naarmate de schaamte groter wordt en, omdat “niet gezien worden” en “de kans dat er gebruikt kan gaan worden als er toch niemand kijkt” natuurlijk goed gekoppeld zijn, is de kans dat een verslaafd motivatie-circuit ineens extra trek krijgt op z’n minst erg waarschijnlijk. Het “kan” immers ineens.

Zonder flauw te willen doen maar de ervaring wijst uit: De kans op wegglijden na uitglijden wordt door die combinatie levensgroot…
als we tenminste naar verslaving blijven kijken als “een zwakte”.

zwakte of ziekte?

Maar dat de meeste mensen een pasgeboren biggetje wel kunnen tillen, betekent dit dan dat ik “zwak” ben als ik een volwassen beer niet meer van de grond krijg?

Ben je te zwak of is het gewicht gewoon te zwaar geworden?

Verslavende middelen programmeren je brein en daardoor ontstaat bij regelmatig gebruik (en zeker bij emotioneel gebruik -zoals bijvoorbeeld het wegwerken van schaamtegevoel-) een zware zuigkracht richting een onhandig gedrag: het gebruiken van dat middel waardoor je jezelf gaat schamen. Als jij nog denkt dat verslaving komt door zwakte dan ben je blijkbaar niet verslaafd want de verslaafde kent het gewicht van zijn trek als hij daar onhandig mee omgaat. Verslaving is een chronische aandoening en hij wordt makkelijk een handicap als je jezelf niet gaat oefenen om de dingen te doen die nodig zijn. Je schamen voor verslaving is net zo realistisch als je schamen voor astma.
Ja, het is van allebei jammer dat je er last van hebt maar het is werkelijk geen reden tot schaamte.

Schaamte is niet nodig en niet handig.

Schuldgevoel door verslaving

Schuldgevoel staat gelijk ook in de kamer en dat is lastiger. Ik zie namelijk vaak dat een gedeelte van dat schuldgevoel terecht is maar dat ook een groot deel eigenlijk gelijk ingelost kan worden als je daar naar kijkt met aandacht voor verantwoordelijkheden.
Ik gebruik vaak het financiële model om te praten over schulden. Dan worden dingen vaak snel duidelijker. ik sla hier even het schuld gevoel naar anderen over omdat dit een heel dinge apart is. Maar ik wil even kijken naar het schuldgevoel ten opzichte van jezelf.

Een schuldgevoel ten opzichte van jezelf kan namelijk zonder meer terecht zijn, en de financiële jongens onder mijn klanten weten maar al te goed dat ze dan niet moeten bij lenen maar af betalen.
Natuurlijk is het heel verleidelijk, als er al schuld is, om vóór het moment van afbetaling te denken: “nou dan kan dit er ook nog wel bij” maar als je eenmaal aan het afbetalen bent, dan ben je blij met iedere euro die je minder schuld hebt…

Dus als we in de schuld hebben tegenover onszelf, tegenover wie we zouden kunnen zijn als we reëel met onszelf zouden omgaan, dan is dat schuldgevoel vervelend maar het enige(!) dat je er aan kunt doen is beginnen met afbetalen. Kijken waar de schuld ten opzichte van jezelf het grootst is en aan de slag om te kijken in hoeverre dat kan worden rechtgetrokken. Schijnbare trots op bases van een stofje in je bloed voelt dan wel even lekker maar is eigenlijk bijlenen.

en trek dus

Het gevoel van craving/trek, dat kenmerkend is voor verslaving, is een gevoel dat ontstaat als de oerdelen van ons brein het “idee” hebben dat gebruik tot de mogelijkheden lijkt te behoren. “Het kon” zeggen mensen vaak met een twijfel. “Ik wilde het eigenlijk niet, het voelde  niet goed maar het kon gewoon…”
Juist als je jezelf erg schaamt over een uitglijder en er niet over spreekt met mensen, dan nodig je inderdaad de trek uit. Het lijkt immers te kunnen in de isolatie die door schaamte is gecreëerd.

Daarbovenop is ook de wilskracht nog ondermijnd door het gebruik of de kater en ook nog eens door de extra stress die ontstaat door een geheim (“ik hoop niet dat ze het merken of dat iemand iets gezien/geroken heeft”) wordt de wilskracht ook nog een keer ondermijnd.

craving groeit

Lang verhaal kort: de kans neemt alleen maar toe dus de trek loopt op. Het is een beetje alsof om een auto het  gaspedaal sterker wordt afgesteld en de motor wordt opgevoerd terwijl ondertussen iemand de remvloeistof staat af te tappen.

Hopeloosheid

Niet voor niets (en begrijpelijk als je de bovenstaande combi leest) kunnen mensen op zo;n manier behoorlijk depressief raken door verslaving. Het voelt zo hopeloos als je weer eens hebt gedaan wat je echt NIET van plan was… “nòg maar weer een keer opkrabbelen dan maar weer en er nòg harder aan gaan trekken om iets niet te doen… Hopeloos! en dat is goed te begrijpen.

Maar het is wel tricky want als het hopeloos is, dan is er niks om het voor te doen. En als je niet de moeite waard bent…

Depressie is een lastige hobbel om langs te komen als je jezelf in die hoek hebt gemanoeuvreerd. Want het is ook hoploos als je alleen maar steeds zwaarder gaat trekken aan iets dat je toch al niet de lucht in kreeg (laat staan in de lucht kon houden). Het is ook belangrijk om juist iets anders te gaan doen in plaats van alleen maar hetzelfde herhalen met de verwachting dat het nu goed zal gaan. Hard trekken is zelden de oplossing. Maar als je depressief bent is de adrenaline van het geknok tegen jezelf nog aantrekkelijk ook😦
En als je eenmaal aan jezelf hebt toegegeven dat je verslaafd bent dan is je enige schijnbaar zoete medicijn ook nog bitter geworden. Het moment waarop mensen de verslaving serieus beginnen te nemen maar nog niet willen erkennen dat er sprake zou kunnen zijn van een aandoening, dat is juist een combi die hopeloosheid het sterkste uitnodigt.

Herkenbaar? praat eens met Hans .. *klik*

PraatmetHans.nl

Last van verslaving? PraatmetHans .nl

Geef hier jouw reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s