Terminologie: Verslaving en de ‘drang’ om te gebruiken, de ‘honger’, de ‘craving’

Question: Wat doe ik met de “hongers” en “craving” door mijn verslaving?

Answer: laat me dan eerst even uitleggen wat craving is.


Verslaving – drang – honger & craving …

Iemand die bezig is om over een vorm van verslaving heen te komen zal soms een drang, een “honger” tegenkomen die bijna wreed is. Het “stoppen” geeft een trek naar “jouw middel”. Beter gezegd: het “stoppen” maakt duidelijk hoe groot de honger naar jouw middel ondertussen is geworden/

Een middel dat je vroeger gebruikte om jezelf “beter” te voelen -dat kunnen chemische stoffen zijn zoals alcohol, andere drugs of medicijnen, of het kunnen ook bepaalde gedragingen zijn die aanvankelijk gewoon lekker en leuk waren, maar ondertussen een middel zijn geworden om je beter te voelen- kan een verslaving gaan worden op het moment dat je het te veel inzet als standaard “truuk” om je beter te voelen. Voorbeelden daarvan kunnen de eet-aanvallen zijn van boulimie, of voor sommigen de druk op de knop van de gokkast, de “switch ON” van televisie of computer, de sleutel in het contact van je auto als je eindelijk weer mag werken, het intikken van de URL naar je favo pornos-site of het afrekenen waardoor iets “van jou” wordt (waar je over een dag al geen waarde meer aan beleeft).
Van diep uit uw zenuwstelsel borrelt de drang naar boven, een drang naar de truuk die je altijd gebruikte om je beter te voelen. Deze trek, deze drang wordt in literatuur over verslaving wel aangeduid met craving.
Soms kan de trek heel erg zijn. Dan kan je het eigenlijk geen “trek” meer noemen. “Trek dat heb je in snoepen”, zei eens iemand “dat is iets anders dan deze jank naar mijn middel”. “Jank” is de Nederlandse term voor sterke craving.

Conditionering …

Craving is nog meer dan een vorm van conditionering. Want conditionering is een, heel diep in het brein, specifieke vorm van aangeleerd gedrag. Door bepaalde prikkels in de omgeving (die het gebruik altijd aankondigden) wordt iemand herinnerd aan het “gebruik” en het lichaam stelt zich in op een nieuwe dosis van de stof. Als die dosis uitblijft ontstaan er dus acute ontwenningsverschijnselen.
Deze drang naar de drug, de drank of het gedrag waaraan u verslaafd was overschaduwt soms bijna het denken en geeft zo de overtuiging dat u niet zou kunnen functioneren zonder de drug. Vaak gaat men dan maar weer gebruiken en vergeet daarbij dat zij juist waren gestopt met hun gebruik omdat juist hun verslaving ervoor zorgt dat zij (op lange termijn) niet meer kunnen functioneren.
Juist omdat de verslavende stof of het verslavende gedrag vaak al gedurende langere tijd zijn invloed uitoefent op het zenuwstelsel van die mensen, is het niet realistisch om te verwachten dat deze hongers in een paar dagen weg zullen zijn. Het lichaam is geen computer die u aan en uit kan zetten. Sterker nog, het lichaam (en zeker ook de emoties) hebben zich in de loop der jaren als het ware “aangepast aan het gebruik”. Het is zelfs niet eens zo waarschijnlijk dat ze ooit helemaal zullen verdwijnen. Er worden (zeker voor alcohol) wel medicijnen ontwikkeld die daarop van invloed zouden kunnen zijn *)note. Maar omdat medicatie iets is dat slechts gebruikt moet worden als een aanvulling van andere therapievormen en omdat het sowieso iets is dat met een ervaren arts moet worden doorgesproken is het iets dat buiten het raamwerk van dit stuk valt.
Als mensen stoppen met hun gebruik gaan al snel twee à drie maanden voorbij waarin die sterkste hongers langzaam steeds minder worden. Soms hoor ik echter van mensen dat zij ook nog na jaren verbaasd zijn over de heftigheid van een drang die hun overvalt, als zij een tijdje niet goed voor zichzelf gezorgd hebben, te moe zijn geworden of voor het eerst weer in situaties kwamen waar zij vroeger gebruikt hebben.


Over de honger van mijn Krokodil
– € 15,35
Auteur: Hans R.J. WestOver de honger van mijn krokodilDit boekje legt begrijpelijk uit hoe ons oerbrein, de reptielenlaag aan de basis van ons brein soms de overhand krijgt.

Deze invloed van de fysieke omgeving bespreken wij verder in het artikel [Craving & uw fysieke omgeving].
‘Craving’ is een gevoel (en gedrag!) dat, zoals gezegd, van diep uit ons oude oer-brein naar boven borrelt. Dat is ook goed te herkennen aan het ‘zoekerige’ gedrag dat mensen laten zien wanneer zij last hebben van craving. IJsberen door het huis, de stad in zonder te weten wat je daar te zoeken hebt, zoeken naar redenen om ruzie te krijgen is goed te begrijpen voor de mensen die bekend zijn met [ het “MPK-model”]: de domme hongerige ‘Kroko’ zoekt z’n middel.

Craving is ook een lichamelijk gevoel

Hier wordt niet zo vaak over geschreven of gesproken maar ‘craving’ is (naast alle andere dingen die wij hier over zeggen óók een lichamelijk gevoel. Een gevoel dat veel mensen héél moeilijk vinden om uit te houden. Soms is het ook een gevoel dat hen met angst vervuld. Sommige mensen hebben bijna het idee dat zij dood zullen gaan als zij niet ‘gebruiken’.
Het is vaak een lichamelijk gevoel dat ergens tussen de keel en de buik optreedt. Een tinteling, een verkramping, trilling of wat in het Engels wel ‘a sinking feeling’ wordt genoemd alsof je in een snelle lift stapt. een Voor de mensen die dit herkennen geldt vaak dat zij oprecht kunnen zeggen dat zij zeker nooit meer zouden gebruiken als zij dat gevoel nooit meer zouden krijgen.
In de therapie kan dit een belangrijk aanknopingspunt zijn want soms zie je dat dit lichamelijke gevoel gekoppeld is aan vroegere ervaringen. Als dat zo is dan kan de behandeling soms ineens een hele grote stap voorwaarts maken als hier op de juiste wijze aandacht aan wordt besteed.

Er zijn minstens twee soorten van craving

Recente onderzoekers delen de craving in, in twee categorieën. Dat kan verstandig zijn om mensen beter te kunnen laten herkennen wat er bij hen speelt als zij de jank naar het middel in zich voelen. Er kan sprake zijn van ‘reward craving’ en van ‘relief craving’.
Beide soorten van craving hebben emotioneel gezien alles te maken met ‘conditionering’. Misschien bekend van Pavlov’s hondjes?
De Russische fysioloog Ivan Petrovitsj Pavlov (1849-1936) studeerde aan de academie in Sint Pietersburg (farmacologie en fysiologie) en werd daar ook hoogleraar en deed onderzoek op het gebied van de geneeskunde.
Pavlov was als behaviourist (gedragskundige) vooral geïnteresseerd in het gedrag van mensen en dieren, en onderzocht reflexen. Het bleek dat hondjes die het kraken van de schoenen hoorde van de man die altijd te eten gaf al begonnen te kwijlen zonder dat de deur nog maar was open gegaan en zij nog maar iets hadden gezien van het vlees dat zij altijd kregen. Dat is hij verder gaan uitzoeken door de hondjes telkens een belletje te laten horen voordat zij te eten kregen. En al snel was dat belletje een reden om te gaan kwijlen en om extra maagsappen te gaan produceren. Volkomen reflexmatig bereidde het lijfje van de hond zich al voor op het eten dat er aan ging komen… de “aangeleerde reflex” was geboren.
Zijn werk heeft zich vooral gericht op et onderzoeken van het aan en afleren (voor zover mogelijk) van dit soort aangeleerde reflexen en dat bleef de rode draad van zijn werk. Naamsbekendheid heeft hij vooral door zijn theorie over ‘klassiek conditioneren’ en voor zijn grote bijdrage aan de wetenschap ontving hij in 1904 een Nobelprijs. Want we zijn het gedrag van mens en dier (en verslaving) beter gaan begrijpen door zijn werk.

Reward craving

De meest makkelijke manier om conditionering voor te stellen is het oorspronkelijk experiment van Pavlov met honden. Een hond die honger heeft en die graag zijn eten zou willen, die leert reageren op alle geluidjes die aankondigen dat er zo gegeten gaat worden. Hondeneigenaars kennen de verwachtingsvolle blik van de hond die rond etenstijd hoort dat je een blikje open draait. Of diezelfde hond die toch echt geen Nederlands verstaat maar op het moment dat het baasje “uit” zegt dan spitsen de oren.
De bel van Pavlov die het eten aankondigde was een duidelijk voorbeeld. Pavlov zag dat bij de honden uit zijn experiment dat, nadat hij een poosje de bel had laten luiden nèt voor het eten, alleen het luiden van de bel al genoeg was om de diertjes maagsappen te laten produceren. Ook al hadden zij werkelijk nog geen eten gezien of geroken.
Or het nou een bel is of een blikopener of het woordje “uit”, er staat iets prettigs aan te komen en het hele lijf van het dier reageert op de voorsignalen.
Mogelijk is naar aanleiding van zulke voorbeelden wel voorstelbaar dat het levende lijf van een alcoholist zich al voorbereidt op de drank die er zo aan staat te komen op het moment dat iemand een kroeg binnen stapt? Zelfs al heeft iemand zich in zijn hoofd voorgenomen dat ie misschien vanavond wat minder wil gaan drinken. Die omgeving die al tientallen keren de aanloop is geweest van een redelijke inname van alcohol is een [prikkel (ook wel ‘cue’ genoemd) geworden] voor een ‘heel gezellig’ verder verloop van de avond.
Zoals het pakje sigaretten op tafel voor het lichaam van de kettingroker al een reden is om zich op dat lekkere peukje te verheugen. Zoals de ontspanning door het gebruik met een verslaaf lichaam al een schijnbare controle lijkt te geven op de dagelijkse stress…
Reward craving. Er ligt een beloning in het vooruitzicht; het aangename effect van het middel als het wordt gebruikt…
Daarbij is mogelijk interessant om te melden dat bij nauwkeurige meting van een niet-verslaafde door de invloed van de alcohol een daling zichtbaar is van de zogenaamde kern-temperatuur (de temperatuur in de belangrijkste organen in de romp en het brein). Een mens echter met een duidelijk ontwikkelde verslaving laat een heel interessant fenomeen zien: op het moment dat zo iemand de kroeg in komt lopen gooit het lichaam (dat op hersenstam niveau een sterke behoefte heeft aan homeostase -evenwicht- ) vast de temperatuur omhoog zodat het straks na inname van alcohol een normale temperatuur zal blijken te hebben. De normale ongeconditioneerde reflex die heel centraal de temperatuur bewaakt blijkt ineens geconditioneerd te kunnen worden door het binnenlopen van de stamkroeg.
Wanneer iemand op een dag besluit dat ie alleen maar water en jus wil drinken dan zal ie waarschijnlijk met een verhit hoofd aan de bar zitten, letterlijk! Ook al drinkt ie twee liter spa… en reken maar van yes dat die gouwe jongens met hun witte kragen er dan héééél erg verkoelend uitzien. Dat zullen ze namelijk ook letterlijk zijn…

Relief craving

Andersom werkt relief craving. Stel je de hond voor van vroeger toen ie nog een hondenkar moest trekken. Het beestje is moe en het trekken zat. Opeens herkent het diertje dat z’n baasje op weg gaat naar huis. Je kan je mogelijk voorstellen dat het diertje acuut wat harder gaat lopen. Hij heeft behoefte aan de opluchting van dat moment waarop die zware kar wordt losgekoppeld. Het is een andere manier van conditioneren maar conditionering is het allebei.
Als je een dergelijk mechanisme bij de hond voor de hondenkar begrijpt dan kan je mogelijk ook snappen dat er ‘relief craving’ kan ontstaan in het lichaam van de verslaafde die de hele dag te hard gewerkt heeft, die thuis ook nog eens moet zorgen voor zijn zieke demente moeder en die snakt naar de rust die zal wederkeren als hij een halve fles jonge jenever op heeft. Zelfs al wil ie eigenlijk minder drinken… die fles staat daar zachtjes te roepen als uitweg uit de dagelijkse [distress]. Of wat denk je van de (te) regelmatige cannabisroker die het idee heeft gekregen dat ie niet kan slapen zonder geblowd te hebben, die al anderhalf uur onrustig heeft liggen draaien in z’n bed, denkend over de opluchting die hij zou ervaren als ie een jointje op zou steken. De kans is niet gering dat iemand al rustiger wordt op het moment dat ie besluit om eruit te gaan om een stickie te draaien. De relief craving; het smachten naar de opluchting die eraan staat te komen als er wordt gebruikt…
Lees voor het omgaan met craving verder op [pagina craving 02]

Notes

*)Geneesmiddelen met een invloed op ‘craving’
[Acamprosaat (Campral)] werkt op het GABA en glutamine-systeem en werkt versterkend op het afleren van het [verslavingsgedrag].
Naltrexon blokkeert het endorfine systeem en neemt dus de beloning weg.
Voor alcohol verslaafden werkt het middel Disulfiram (Refusal®) op een een heel andere manier: Met disulfiram wordt de patiënt namelijk voor alcohol overgevoelig gemaakt. Door de wetenschap dat je jezelf hondsberoerd zal gaan voelen als je alcohol inneemt wordt het voor veel mensen met alcoholisme vaak makkelijker om hun gedachten over alcoholgebruik te stoppen zodat de hersenstam zich minder voorbereidt op de alcohol die wordt voorgesteld. Dit maakt dat de craving voor hen dan korter duurt omdat het achterdeurtje naar gebruik dichtvalt.

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in B - Aanpak, craving, spreekuurvragen, verslaving en getagged , , , , door HansWest . Bookmark de permalink .

Over HansWest

Sinds ruim een kwart eeuw werkzaam als therapeut / supervisor. Gespecialiseerd in behandeling van controleverlies door verslavingen. Ik ben niet bezig met veroordeling van taboes. Ieder maakt de keuzes zoals hij/zij wil. Het draait erom dat we samen die keuzes zo maken dat je een gelukkig mens bent. Het is aan mij om daar helder en praktisch uitleg over te geven en je te helpen bij het zetten van stappen, het is aan jou om de stappen te zetten. Samenwerking staat voorop.

Geef hier jouw reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s