De 3 redenen voor de Schaamte-Spiraal bij verslaving

De Schaamte-Spiraal bij regelmatig gebruik

PraatmetHans_SuckingDownWaterSprialEen lastig punt -ik vertelde daar al eerder over- bij het ontwennen van een verslaving of afhankelijkheid is de schaamte die je telkens weer tegen komt. Niet te voorkomen en met name zo lastig omdat veel regelmatige gebruikers eigenlijk voor het omgaan met het gevoel van schaamte afhankelijk zijn geworden van het gebruik.
Heel algemeen kan je zeggen dat chronisch middelengebruik en schaamte veel met elkaar te maken hebben. De redenen daarvoor zal ik zo op een rijtje zetten. Maar eerst wil ik graag heel dodelijk laten weten dat het (1) volledig onterecht is en (2) vrijwel altijd compleet on-nuttig.
Er zijn twee duidelijke (en onterechte) redenen voor schaamte en één die nog veel belangrijker is.

  1. maatschappelijk neerkijken op verslaving
  2. het voelen van controle verlies geeft schaamte
  3. degene die dingen doet is niet dezelfde als degene die zich schaamt



Maatschappelijk neerkijken

We zijn allemaal mensen en we proberen op onze eigen manier deel uit te maken van deze maatschappij. Hoe hard we ons misschien ook verzetten tegen die maatschappij, het is wel ons referentiekader en in die zin bepaalt het ook een goed deel van ons gevoelsleven. Schaamte is een gevoel dat ontstaat als je merkt dat je niet aan de maatschappelijke normen voldoet en het feit dat onze maatschappij enorm neerkijkt op verslaving en zich graag boven deze groep van onze maatschappij stellen door ze af te doen als “zwakkelingen” (en dat wij het dan natuurlijk allemaal véél beter weten met een glas in de hand).
Dit is de eerste reden voor schaamte. Ook al vergeet onze maatschappij graag dat we steeds minder goed weten hoe we kunnen genieten zonder gebruik en we vergeten ook graag hoe veel van de kunst die we genieten is gemaakt door mensen met een groot gevoelsleven en regelmatig ook met behoorlijk wat experimentjes met middelengebruik op hun lever.
Nee, dan geloven we liever de simpele boodschappen als “just say no” die vooral zijn verzonnen door marketingmensen en zeker niet door mensen ie ervaring hebben met dit soort dingen. Ik help graag even onthouden: de meeste spreuken over de “aanpak van verslaving” zijn vooral gericht op de angstige vaders, moeders en partners van mensen die verslaafd zijn geraakt aan middelen. Ze zijn gericht om de niet-verslaafde kiezer te laten stemmen op een partij die zekerheid wil uitstralen. En dan nog het belangrijkste aspect: het is onzin!

don’t add insult to injury


Controle verlies is schaamtevol

Schaamte is een gevoel dat ook ontstaat als we niet aan onze eigen normen voldoen. Dat is dat een belangrijke trigger voor schaamte.
Verslaving is een chronische aandoening die maakt dat je op sommige momenten als het gevoel te groot wordt even een ‘slaaf bent’ van je eigen hersenstam. Dat je achter je eigen honger aanloopt omdat die even sterker zijn dan iemand zonder verslaving zich ooit kan voorstellen. Net zo goed als iemand met Gilles de la Tourette niet kan stoppen met schelden, net zo goed als iemand met astma niet kan stoppen met piepen, net zo goed als iemand met parkinson niet soepel weg kan lopen. Daar hoef je jezelf niet voor te schamen. De Gilles de la Tourette patiënt hoeft zich niet te schamen omdat ie hardop scheldt tijdens een moment dat je echt stilte verwacht… misschien kan ie zich schamen omdat ie daar naartoe is gegaan. Een astmapatiënt hoeft zich niet te schamen om het feit dat je benauwd wordt. Misschien kan ie zich schamen omdat ie weer zonder noodmedicatie van huis is gegaan maar dat is een ander niveau.

Op het moment dat de biologische honger van een verslaving even zo groot is dan doe je de dingen die je hersenstam nodig vindt. Daar kan je dan achteraf wel wat van vinden, of je kan voordien dingen doen om dat te voorkomen. Maar op dat moment is “riding the wave” en het voorkomen van schade het belangrijkste wat je nog doen kunt. Het deel van het brein dat na zou kunnen denken daar is niemand meer thuis. Dus er zijn niet zo veel intelligente gedachten meer en je begint heilig te geloven in de simpele manieren van denken die je achteraf waarschijnlijk als “smoezen” zult waarderen. Maar als je daar bent aangeland dan voelen ze absoluut “Waar!”.
En je gevoelens gaan ook met je op de loop op dergelijke momenten. Het gebruik voelt belangrijk, misschien zelfs enorm belangrijk en het idee te zullen gaan stoppen geeft waarschijnlijk heftige gevoelens van oneerlijkheid of ronduit angst en paniek. Ook al hebben trouwens veel mensen veel mensen op een dergelijk moment eigen;ijk helemaal niet zo goed in de gaten hebben hoe bang ze op een dergelijk moment zijn. Dat komt omdat je er nooit op mee bezig hebt hoeven zijn om dat je dat gevoel met regelmatig gebruik weg konden werken.

Dat je denken niet werkt zoals je dat van jezelf gewend bent en dat je gevoelsleven zo alle kanten op vliegt dat maakt dat je jezelf bijna niet kent… en dat geeft dus schaamte omdat je niet aan je eigen normen kunt voldoen, niet jezelf bent zoals je jezelf kent (met gebruik).


Heb je wel geleerd om te gaan met schaamte?

Kijk en dan wordt het dus lullig. De kans is namelijk best groot dat je ook helemaal niet hebt geleerd om om te gaan met het gevoel van schaamte. Ja misschien door het chemisch weg te werken… Maar stil staan bij het gevoel, het gevoel leren herkennen als: “hé, dat lijkt wel schaamte dat ik voel” en daar dan over nadenken met vragen als:

  • “Probeer ik niet toevallig bij een groep te horen waar ik niet gelukkig van wordt?”
  • “Ben ik niet te streng voor mijzelf?”
  • “Zit er onder het gebruik niet een behoefte die ik eigenlijk te weinig aandacht geef waardoor het gevoel oploopt tot onhanteerbare niveaus?”

Dat je niet leert om iets met het gevoel te doen, zoals het omvormen naar spijt in plaats van schaamte, dat maakt natuurlijk een heel oneerlijke situatie waarin je jezelf schaamt over dingen die mis gingen en waarbij dat gevoel van schaamte maakt dat er dingen misgaan waardoor…

Als je bijvoorbeeld helemaal niet hebt geleerd dat “spijt” handiger is omdat het je actief maakt, dingwn gaat doen om te herstellen waar mogelijk, of om te huilen en los te laten wat niet meer te herstellen is.
“Schaamte” doet iets anders als je het z’n gang laat gaan. Kijk maar naar het gedrag van dieren die zich schamen. Een dier dat zich schaamt is niet actief, dat trekt zich terug uit het zicht van anderen zodat het niet hoeft te zien dat andere dieren kijken. Dat maakt overigens dat het gevoel ook slecht uitdooft. Want we hebben nou eenmaal interactie nodig met anderen om ons gevoel te vertalen, te laten slijten.

juist dit is vaak de reden waardoor het gevoel van afhankelijkheid/verslaving soms ineens zo exponentieel kan groeien!.. Verslaving groeit beter in het donker dan in het licht…

En dat wordt nog eens vertsterkt als je niet handig hebt leren denken over schaamte. Als je bijvoorbeeld vindt dat je jezelf niet zou horen te schamen dan ga je jezelf al makkelijk schamen voor je schaamte. Dan wordt je makkelijk boos op de mensen die jou alleen al een rottig gevoel kunnen gevwn door je aan te kijken. Als je leert dat je jezelf niet hoeft te schamen voor je schaamte, als je leert dat het geen zin heeft om bang te zijn voor de schaamte of angst te hebben voor de angst, dan leer je om de golf van het gevoel te berijden. Om het gevoel jou eigen te maken in plaats van iets waar je iets aan moet doen.


Degene die dingen doet is niet dezelfde als degene die zich schaamt

Als je dus veranderingen (vermindering) gaat aanbrengen in je gebruik omdat je probeert om het te ontwennen dan werkt jouw brein dus anders dan dat je gewend bent van jezelf. Dus het gevoel van schaamte is te verwachten.
Wanneer je begrijpt wat jouw brein doet tijdens de momenten van trek dan begrijp je dat schaamte op die momenten alleen maar olie op het vuur gooit. Tegelijkertijd doe je soms onder invloed wel dingen waar je jezelf morgen over zult schamen. Maar dat is niet voor handen op het moment van trek. Mogen, als je voldoende gebruikt hebt en de honger is een beetje gestild dan ben je als het ware “iemand anders”. De gevoelens liggen anders maar de dingen die je gedaan hebt die zijn wel van jou. Je weet niet, beter gezegd: je voelt niet meer waarom je dat soort dingen zou doen. Dus het voelt als “jouw schuld” dat je gebruikt hebt. “ik deed dat toch zelf” zeggen mensen graag.

“Maar was je jezelf wel?” vraag ik dan vaak. Zijn degene die gebruikt en degene die zich schaamt over het gebruik van gister wel helemaal dezelfde? Of heeft het gebruik ervoor gezorgd dat er een beetje een barst in je gevoelsleven ontstaat?
Kijk, technisch gezien vanaf de buitenkant ben je natuurlijk wel dezelfde. Het zijn dezelfde handen die ’s ochtends trillen en die ’s avonds het glas of de joint naar de mond bracht, het buisje voor de neus of de mond houdt, de pil pakt om in te slikken… Het is hetzelfde stem die zegt dat ie echt graag controle zou hebben als de stem die de dealer belt. En precies die dubbelheid is waar mensen zich door gaan schamen. Schuld en schaamte zijn twee dingen die makkelijk gebeuren als we geloven dat we zelf de schuld zijn van een stuk van ons eigen leed.
Als we snappen dat een voortschrijdende verslaving het middel steeds belangrijk maakt zodat op die momenten (en al helemaal onder invloed) gewoon alle belangrijke dingen naar achteren geduwd worden, dan begrijp je de inhoud van de spreuk:

We create our own suffering because we forget to choose for the things we really want and  choose for the things that we want now.


Schaamte hoort bij ontwenning

Juist als we de spijt duidelijk krijgen is de spijt onder de schaamte een richtingaanwijzer in een goede richting.

Schaamte hoort helaas bij dit proces. Vecht er niet te hard tegen want daarvan wordt het zelden minder. Schaamte verdampt als je het niet oppotten maar aan de buitenlucht vrij geeft. Maar als je het wegstoppen en de spiraal opstart van de schaamte over de schaamte, dan groeit het vaak exponentieel.

Stap uit je Schaamte-Spiraal… en doe dat met kleine stappen.

Als je het eens over jouw schaamte wilt hebben: doe dat dan vooral wèl! Zelfs als je daar een beetje voor zou moeten gebruiken…

Geloof me, ik heb echt al zó veel mensen gehad die een eerste gesprek alleen met een beetje chemische ‘emotionele brace’ aan konden. Logisch, het was de enige manier om hun gevoel wat bij te sturen zo lang ze dat nog niet anders aangeleerd hadden… Ik heb daar alle begrip voor. Dat is geen reden om niet te praten… het is juist een signaal dat het tijd wordt dat je jezelf een gesprek gaat gunnen🙂

Dus bel even om een afspraak  te maken. Of…

cupofteacupofcoffee

…als je eens (eventueel anoniem) wilt praten
bij een kopje thee of koffie?..
dat kan!*


Als je meer wilt weten over dit onderwerp of als je het hier gewoon verder over wilt hebben, laat het me even weten:


Zelf aan de slag?: Praat eens met Hans .. *klik hier*

Of -als gezegd- drink eerst eens samen met Hans een kopje koffie* om je te informeren?

• Zie FAQ’s •

Gratis en zonder verplichtingen


zelfs geen emailadres als je niet wilt🙂

PraatmetHans.nl

Last van verslaving? PraatmetHans .nl

Geef hier jouw reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s