Verslaving: gezondheid? of ziekte? of juist chronische ziekte?

A young girl is sick

Regelmatig zijn mensen bang dat je mensen met een verslaving een vrijbrief geeft voor gebruik als je zegt:

De neurowetenschap laat duidelijk zien: verslaving is een ziekte!

En dat heeft alles te maken met een te simpele manier van denken over ziekte. Niet voor niks neem ik zo’n zielig plaatje, want zo denken we makkelijk over ziekte. Te ziek om aan de verantwoordelijkheden te voldoen, je hebt rust nodig, medicijnen nodig en je moet alleen maar bezig zijn met beter worden (als je iets anders gaat doen dan dat, dan krijg je op je kop).
Dat kinderlijke beeld van ziekte klopt natuurlijk niet bij verslaving. Het heeft géén zin om te doen alsof niets aan de hand is want dan zou je wel in staat zijn om controle te kunnen bewaren zonder dat je daar over hoeft na te denken… en als je dit leest dan is dat stadium waarschijnlijk inmiddels wel voorbij. Maar verslaving is ook geen ziekte waarbij je kunt zeggen dat het over gaat. Er zijn slechts pillen voor de symptomen maar niet voor het genezen van de ziekte zelf. Een beetje in bed blijven liggen, dat werkt al helemáál niet want deze ziekte die geneest namelijk niet. Deze ziekte is chronisch!.
Het is belangrijk om een verschil te maken in de manier van omgaan met ziekte verschilt bij een chronische ziekte versus een ‘gewone’ ziekte (die over gaat). De één zal je inderdaad zo snel mogelijk moet zien te genezen en de ander iets is waar je mee zal moeten leven.


Wat is dan de ziekte?

“De ziekte” waar ik het dan over heb is niet -zoals veel mensen denken- “het gebruik” zelf (was het maar zo makkelijk). Dat is alleen maar een symptoom, de uitingsvorm van de ziekte. De aandoening zit daar voor, daar onder, het is het “zin hebben in gebruik” dat blijft bestaan of dat nou handig is of niet. De aandoening is dat het middel belangrijker voelt dan dat het zou moeten voelen als je kijkt waar de levenskwaliteit vandaan komt. De aandoening is een behoefte, een honger waar iemand in de toekomst rekening mee zal moeten houden, die enerzijds niet te belangrijk moet worden gevonden maar aan de andere kant serieus moet worden genomen.
Die gedachte is overigens niet zo nieuw. Bij de oorsprong van de AA en daarvoor al, eind 1800 is (alcohol)verslaving al een “ziekte met een chronisch verloop” genoemd. Behoorlijk oude wijn dus, in moderne wetenschappelijk onderzochte zakken inderdaad. Eigenlijk is de gedachte dat verslaving ‘alleen maar’ een psychische aandoening is, dat het vooral onhandig en irrationeel gedrag is, dat het ‘een manier van irrationeel denken’ is. Juist dàt is een voorbijgaande hype die even heeft geleefd toen er eigenlijk ook wel erg veel “psychologisch” werd gemaakt en “alles aan de opvoeding lag”.

Verslaving is een chronische aandoening!


Wat is het verschil dat ontstaat door “chroninsch”?

Als we nadenken over iemand met chronische bronchitis. Daar zeggen we tegen dart ie meer zal moeten sporten dan iemand met gezonde longen. Niet op bed liggen en zielig zijn maar misschien nog wel meer doen en gezonder leven dan een ander die ‘gezond’ is. Je vraagt zo iemand niet om zich te richten op ‘genezing’, op ‘beter’ worden. Je vraagt iemand vooral om zo goed mogelijk te worden, het onderste uit de kan te halen maar vooral een leefstijl te ontwikkelen waarmee iemand z’n gezondheid niet verder ondermijnd en de dingen te veranderen die de ziekte verder uit de hand laten lopen.
Als we naar verslaving kijken met de bril van “chronische ziekte” dan wordt iemand met een verslaving ineens veel minder een zielig klein ziek kindje zonder verantwoordelijkheid, maar dan wordt iemand met een verslaving ineens juist een volwassen en verantwoordelijk persoon met aandacht voor het tijdig reageren op grenzen en met aandacht voor het stellen van prioriteiten en het optimaliseren van mogelijkheden…
Juist als je om leert gaan met een chronische aandoening dan is het handig om na te denken over de gezonde aspecten van een mens die de chronische aandoening moeten dragen. Dan moet je denken over de extra verantwoordelijkheden die je hebt als chronisch zieke om te zorgen dat je ziekte niet uit de hand loopt. Dan zal je het daarover waarschijnlijk hebben met je partner en dan zul je misschien sommige dingen niet doen (of juist wel moeten doen) niet omdat je “zwak” bent of “dom” of “teveel belust op genieten”… Want dat is natuurlijk wel de andere kant. Als het niet gaat over chronische ziekte, wat zou dan de andere reden zijn dat mensen zo vaak weer gaan gebruiken… iets uit het vorige rijtje?


Jam maar, ho even!

Maar als je kijkt naar de mensen die fors verslaafd zijn, dan kom je toch echt wel heel veel -niet (h)erkende- psychologische problematiek tegen. Dus hoe zit dat dan?
Psychologische problemen kunnen ontstaan door een opvoeding of doordat je anders bent dan anderen, door gevoeligheid gecombineerd met onvoldoende strategieën om om te gaan met die problemen.
Een chronische aandoening hoeft je niet per sé “ziek” te laten zijn als je er goed mee omgaat. Maar als er problemen zijn geweest in de opvoeding of in het voorbeeld van je ouders of in het voorbeeld van je vriend(inn)en, dan kan het zijn dat je zo onhandig omgaat met een chronische aandoening dat je eigenlijk die chronische aandoening zo ver overbelast dat je er alleen maar zieker van wordt.
Heel veel kinderen roken wel eens een keer om het te proberen. Maar als je COPD hebt en je gaat roken om “er bij te horen”, sterker nog, als je door blijft roken terwijl merkbaar wordt dat je aandoening een ziekte aan het worden is, dan ligt dat niet aan de aandoening. Dan is het de psychologische laag die een gebrek aan zelfzorg in de hand werkt waarmee de zwakke schakel wordt uitgehold en overbelast. En natuurlijk ontstaan er ook emotionele problemen door regelmatig gebruik. Zoals ik elders ook zeg: het omgaan met emoties worden onhandiger door regelmatig gebruik omdat je niet meer zo goed weet wat er eigenlijk speelt en dat je niet zoveel levenskunst meer over hebt om met je eigen emotionele brein om te gaan.


Dus?

Wanneer jij praktische tips hebt om met verslaving om te gaan, kijk dan eens op:

www.Verslaving.tips

Nou ja, het is volgens mij inderdaad handig om iemand uit te leggen dat je bepaalde dingen misschien niet meer moet doen omdat ze telkens vervelend uit pakken vanwege je aandoening… die chronisch is… en dat je waarschijnlijk geen zin hebt om daar een ziekte van te maken. Ik denk dus niet dat het verstandig is om te gaan zeggen dat er van alles onmogelijk is maar wel dat er bij een aandoening verantwoordelijkheden horen en dat je daar alert op mag blijven (en dat je liefdes daar misschien ook wel een beetje over mee mogen denken).
Want mijn punt is: als ik naar het gedoe rond de verslaafde kijk dan kan dat allemaal veel beter begrijpen vanuit een aandoening en dat het alleen maar gaat om “ongemotiveerd gedrag” van een ‘gezond’ iemand, of dat het gaat over “een gebrek aan liefde voor de partner” als iemand soms ineens dingen doet die daar zo haaks op staan. Want ik zie juist mensen die wel degelijk houden van hun partners en van hun kinderen en die echt oprecht erg vinden wat er gebeurd is. Maar dat dit geen reden is om gebruik in moeilijke situaties op afstand te houden.
Iemand met COPD houdt toch ook niet minder van z’n kinderen als ie besluit dat ie maar beter niet naar de stoffige kinderboerderij mee moet gaan?

Als we naar ‘verslaving’ kijken van de buitenkant dan denk ik ook niet dat verslaving “alleen maar” een biologische ziekte is en hoe meer we snappen wat het allemaal wèl is, en hoe we er mee om moeten gaan, hoe meer we anderen kunnen helpen om daar handig mee om te gaan.
Groet,
Hans

Geef hier jouw reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s